صبح زود از خواب بیدار شدم و پوتینی که آورده بودم را پوشیدم تا قبل از امتحان زبان و ادبیات ایتالیائی کمی بدوم. کم کم دیرم شد و با همان پوتین به دانشگاه رفتم. قبل از امتحان رفتم آب بخورم که چشمم به گل و لای چسبیده به پوتینم افتاد. اول تعجب کردم ولی یادم افتاد که آخرین بار این پوتین را در سفر ییلاق "سرتربت" سماموس (مدفن سلطان محمد كاركيا و سلطان علي ميرزا و پري سلطان و حسني است كه از خاندان كيائيان لاهيجان بوده اند و سنگ قبرهایی از قرن نهم هجري و پس از آن تاكنون بر جاست.) پوشیده بودم و خاک گور كيائيان را به رم آورده ام. روانشان به مینو شاد باد.

 همین که جابه جا شدم آپ میکنم. با پوزش !

شنيده بودم كه همه ي راه ها به رم ختم مي‎شود ولي هيچ‎گاه گمان نمي‎بردم كه راه من هم!

nnn 

به بهانه ی اینکه در آستانه ی ماه رمضان امسال هستیم، يادي كنيم از جمله اي معروف در فرهنگ شيعه : علي مع الحق و الحق مع العلي. ظرافت اين جمله، دو بعدي بودن ظاهرش و معاني متعدد نهفته در آن نه‎تنها آن را به وردي روا و كارگشا بدل كرده است، بلكه دستمايه ي هنرنمائي خوشنويسان شده تا اين دو عبارت را پشت به پشت هم به ‹تصوير› درآورند. هنوز به درستي با رازهاي پنهان در اين ورد آشنا نيستيم ولي نمونه هاي زيبائي از نقش پردازي آن به دست هنرمندان بومي را هنوز مي‎توانيم در مقبره های امير شهيد لاهيجان، متعلق محله‎ي لاهيجان و آقاسيدحسين‎بر لاهيجان ببينيم.

گیلان نامه

مجموعه ی گیلان نامه که تا کنون ۶ جلد از آن منتشر شده است، در هر شماره چندين مقاله‎ي تحقيقي درباره ي گيلان را در بر مي گيرد. اين مجموعه كه به همت محمدتقي پوراحمد جكتاجي منتشر مي‎‎شود، در هر شماره اش گلچيني از مطالب كساني است كه به بررسي جنبه هاي مختلفي از گفتني‎هاي گيلان مي‎پردازند.

از نقاط ضعف كتاب، مي توان به يك دست نبودن مقالات اشاره كرد. به اين گونه كه گاه در ميان انبوه مقالات سودمند، چند مقاله ي ضعيف هم گنجانده شده است.

اميد مي‎رود تا اين مجموعه‎ي پربار همچنان مستدام باشد و در زمان هاي كوتاه‎تر، شاهد شماره هاي بعدي باشيم.

http://www.iran-newspaper.com/1389/5/7/Iran/4562/Page/21/Index.htm

متن تصحیح شده:

کتاب "گنج‌نامه ولایت بیه‌پیش؛ تمدن‌گیلان خاوری و مازندران باختری" نوشته علی بالایی لنگرودی است. بالایی در این اثر با تکیه بر واژگان اقلیمی جغرافیایی، باورها، آئین‌ها، سنت‌ها، زبان بومی و گسترده منطقه که نه تنها قسمت‌هایی از گیلان و مازندران بلکه دامنه‌ای بیشتر از جمله الموت و طالقان را نیز دربرمی‌گیرد، به دنیای تمدن‌های باستان ایران نقبی می‌زند.                

کتاب «گنج‌نامه ولایت بیه پیش» اگرچه اثری در حوزه باستان‌شناسی و پژوهشی در زمینه فرهنگ و مدنیت قسمت‌هایی از دو استان پهناور و سرسبز ایران زمین گیلان و مازندران است، اما بیش از هر چیزی اثری مردم شناسی، زبان‌شناسی و اقلیم‌شناسی است.

جشن‌ها، اعیاد و آئین‌ها یکی از رمزگان و کلیدهای فرهنگ بومی منطقه است که نویسنده به آن اشاره دارد؛ آئین‌هایی که شاید از دوران کهن تا روزگار ما آمده و اگر چه هم‌اکنون به صورت نمایشی به طور کامل در منطقه رایج نباشد، اما رگه‌هایی از آن در هنرهای نمایشی مناطق مختلف نمود داشته و خودی می‌نمایاند.

نویسنده در جایی از کتاب می‌گوید: علم واچینی مشهورترین آئین گالش‌هاست که در آغاز نوروز برگزار می‌شود. وی در ادامه این آئین را با جشن خرمن مرتبط می‌داند و یادآور می‌شود: زمان برگزاری جشن خرمن در نقاط کوهستانی شرق گیلان بعد از درو گندم و جو با به دست آوردن اولین محصول سال و در قسمت جلگه بعد از برداشت محصول برنج انجام می‌گرفت تا دست کشاورزان برای خرج کنی، باز باشد. روز برگزاری معمولاً جمعه و گاهی دوشنبه بود که توسط متولی بقعه محل با مشورت ریش‌سفیدان انجام می‌گرفت.

یا در توصیف آئین گِل کار جشن می‌گوید: روستاییان «جواهرده» واقع در 24 کیلومتری جنوب رامسر از دیرباز پس از برداشت محصول (معمولاً در مردادماه) جشن و سرور خاصی دارند این جشن به گویش محلی «گل کار جشن» نامیده می‌شود که اکثر مردم به فکر رفتن به ییلاق هستند. ماشین‌ها از پیش، در نظر گرفته شده‌اند تا مسافران را به جواهرده برسانند و آنان شاهد «گل کار جشن» باشند.

تیرما سینزه، امیر ما هشت هشت، نوروز ما بیس و شیش، جشن‌های بیرون از روزشمار گالشی، کول کول چهارشنبه، پیش عید، نوروز، پیلو چله، کوچ چله، سیزده به‌در، آداب اول ماه و... برخی دیگر از آئین‌های مختلف در کتاب یاد شده‌اند.                       

کتاب گنج‌نامه ولایت بیه پیش شامل 7 بخش است و هر بخش گوشه‌ای از الگوهای فرهنگی منطقه را دربرمی‌گیرد. علی بالایی لنگرودی نویسنده این کتاب از همان دوران دانشجویی جرقه‌های پژوهشگری و کاوش در آداب و رسوم و باورها و فرهنگ بومی منطقه را به صورت رؤیا و دغدغه‌ای دنبال کرده است. به همین دلیل همراه با دوستانش و به صورت گروه‌های دانشجویی روی پروژه‌های بومی‌شناسی و اقلیم‌شناسی منطقه کار کرده و مطالب و تحقیقات خوبی را گردآوری کرده است؛ شاید برخی از این تحقیقات سنگ‌های بنیادی کتاب اخیر او را شکل مي دهد. او در دوران سربازی دفتر اول همین کتاب را در قالب کتابی مستقل با عنوان دفتر نخست گنج‌نامه ولایت بیه پیش در سال 80 به چاپ رساند و سپس در روزهای اخیر به چاپ دومین دفتر خود پرداخت. قسمت اول کتاب نیز همچون همین کتاب کنونی دربرگیرنده 7 فصل و مطالبی خواندنی است.

اسب گیلی، نظری به آئین گاو قربانی، جلوه‌های هنر اسلحه‌سازی در لنگرود، سیا گالش، بزسرایی، پنجک و افسانه امیرما، از جمله بخش‌های اصلی کتاب نخست اوست. بالایی لنگرودی این روزها علاوه بر پژوهش، زمان خود را روی تحصیل در رشته زبان ایتالیایی قرار داده است. وی پیش از این در حوزه روزنامه‌نگاری هم دستی داشته و در نشریاتی همچون گیله‌وا، روزنامه جام‌جم و... به نگارش مقالاتی پرداخته است.

سایت اینترنتی "موچان" طالقان هم در مرداد ماه امسال، آغاز به کار کرد و با عنوان روستای موچان در این وبلاگ لینک شده است. سایت موچان دارای لینک های متعددی است که با رنگبندی مناسب در اختیار کاربران قرار گرفته است. همینطور تصاویر زیبائی از طبیعت موچان را می توان در این سایت پیدا کرد.

امیدواریم در این سایت بیشتر به مسائل و گفتنی های موچان پرداخته شود تا طالقان.

اين كتاب سومين اثر علي بالايي لنگرودي در زمينه تحليل فرهنگ مردم منطقه تاريخي بيه‌پيش است كه امروزه در ميان 4 استان گيلان، مازندران، تهران و قزوين تقسيم شده است.

اين كتاب در بردارنده 7 مقاله تحليلي مستقل است كه بيشتر درباره پيشينه دين،‌ آيين‌ها و گاهشماري در منطقه ياد شده به نگارش درآمده است.

نويسنده كتاب فارغ‌التحصيل مدرسه ايتاليايي Pietro Della Valle است كه دوره زبان‌پهلوي را در بنياد نيشابور سپري كرده و كتاب مرجع «گاهشماري در بالا طالقان» پيش از اين از او منتشر شده است.

http://www.jamejamonline.ir/papertext.aspx?newsnum=100881345735

فرهنگ عامه مردم تنکابن

به تازگي كتاب مفيدي از آقاي عباس (جهانگير) داناي علمي درباره ي فرهنگ مردم تنكابن منتشر شده است. كتاب به طرز خيره كننده اي پربار و سرشار از آئين هاي زلال تنكابن و كوهپايه هاي جنوب آن است. به زحمت مي توان مواردي را دراين كتاب سراغ گرفت كه از ديد نويسنده ي فاضل، دور مانده باشد. تعدد آئين هاي رايج در تنكابن كه موضوع كتاب است نيز بسيار چشمگير بوده و گواه شايسته اي بر غناي فرهنگ بومي اين ولايت است.

در عين حال از نقاط ضعف كتاب، مي توان به غلط هاي تايپي نسبتاً زياد آن و نياز به تصاوير بيشتر اشاره كرد.

خوشبختانه در سال هاي اخير، كتاب هاي ارزشمندي درباره ي فرهنگ مردم تنكابن به چاپ رسيده است. خواهيم كوشيد تا در روزهاي آينده به معرفي آن منابع بپردازيم.

 × محل فروش: رشت - نشر گيلكان

آئین علم واچینی امسال هم  پس از برداشت محصول کشاورزی و در مقابر امامزادگان و دودمان های سلطنتی کوهستان جنوب و شرق گیلان برگزار می شود.

اطلاعات بیشتر درباره ی این مراسم ، در:

۱- فصلنامه فرهنگ گيلان (فصلنامه فرهنگي) سال چهارم، شماره 13-14، بهار و تابستان 81؛ ويژه ي همايش لنگرودشناسي؛ مقاله: آئين علم واچيني در آئينه ي اته كو؛ علي بالائي لنگرودي

۲- گنج نامه ي ولايت بيه پيش؛ دفتر دوم؛ گفتار: علم واچيني و آئين هاي تحويل سال؛ علي بالائي لنگرودي

و یا ارتباط با ali.balaei@libero.it

آئین یادشده در مزار امامزاده ابوالحسن در کومنی، سرتربت در جنوب كجيد و ... برپا خواهد بود.

سايت باريكان    http://barikan.org

وبلاگ هير        http://hirvillage.blogfa.com

وبلاگ خم پته   http://www.4khompateh.blogfa.com

وبلاگ رياب      http://riab.persianblog.ir

سايت كرود      http://www.karood.com

وبلاگ انبوه      http://anbooh.blogfa.com

وبلاگ رانکوه    http://rankooh.persianblog.ir

اگر در اینترنت به دنبال مطالبی با مدخل نام گزارشگر این وبلاگ هستید، بايد يادآوري كنم كه بيشتر لينك ها از املاي علي بالايي لنگرودي استفاده كرده اند و نه علي بالائي لنگرودي!

جالب اينكه در موتورهاي جستجو، نتايج مربوط به علي بالايي لنگرودي غير از علي بالائي لنگرودي هستند و از همين جهت به دوستان يادآور مي شود كه در صورت نياز به مطالب مربوط به اينجانب، مدخل علي بالايي لنگرودي را هم جستجو كنند!

آئین عاشوراقدیم (که با املاهای عاشورا قدیم و عاشورای قدیم هم یاد شده است) امسال ۲۵ تیر ماه در روستای دیدنی مهران برپا شد.

حاج محمد مهرانی به همراه فرزندان، نوادگان و بستگان این آئین دیرپا را امسال نیز به زیبائی هرچه تمامتر به نمایش گذاشتند.

از گفتني هاي خوشايند امسال، توزيع خبرنامه ي انجمن طالقاني ها در مراسم بود و از گفتني هاي ناخوشايند، جراحت آقاي جعفر مهراني (مخالف خوان كارآگاه مراسم) كه براي ايشان آرزوي بهبودي و تندرستي داريم.

بقعه آقاسيدحسين - لنگرود ؛ زعفرجني در پيشگاه سيدالشهدا كه در گوشه ي بالا - سمت چپ عكس همراه با سپاهش با صورت گربه سان، پاهاي سم دار و چماقي در دست ديده مي شوند.(عكس از علي بالائي لنگرودي)

    چنانچه علاقه مند به ارسال مطالب تان در راستاي موضوعات كتاب هاي گنج نامه ي ولايت بيه پيش (دفتر نخست و دوم) و گاهشماري در بالاطالقان هستيد مي توانيد با ارسال ايميل، نظريات تان را در ميان بگذاريد. در صورت استفاده در چاپ هاي بعدي، نام شما محفوظ خواهد بود. 

دوست عزيز،

        نظر به ناياب بودن دفتر نخست و عدم امكان تجديد چاپ سريع آن، مي توانيد با ارسال آدرس پستي و وجه مربوطه، نسخه ي زيراكس یا پرینت متن آن را دريافت نمائيد.

ali.balaei@libero.it

2- لاهیجان؛ شیشه گران؛ کتابفروشی جام جم

3- لاهیجان؛ جنب ارشاد اسلامی؛ شهر کتاب فرازمند

۴- لنگرود؛ مرکز شهر؛ کتابفروشی میر فطرس

۵- لنگرود؛ مركز شهر؛ كتابفروشي نيك بين

۶- لنگرود؛ پاساژ شهرداري؛ درويش خان

۷- لنگرود؛ بالا تر از كلانتري؛ فروشگاه سروش

۸- رودسر؛ مرکز شهر؛ کتابفروشی دهخدا

۹- رودسر؛ مرکز شهر؛ کتابفروشی غلامی

۱۰- رامسر؛ میدان آخوند محله؛ کتابفروشی الهیان

۱۱- تنکابن؛ مرکز شهر؛ کتابفروشی بیگی

http://isna.ir/ISNA/NewsView.aspx?ID=News-1566055&Lang=P